We współczesnej kulturze łatwo o bierność, tymczasem literatura, szczególnie literacka fabuła, która pozostaje podstawą kultury, niezmiennie ma potencjał aktywizujący, często emancypacyjny, a nawet – przecież w to wierzymy – rewolucyjny. Zapraszamy na Festiwal Fabuły do Centrum Kultury ZAMEK!
Plakat Festiwalu Fabuły 2026. Autor: Marcin Markowski
„Kasperl i Margit” Macieja Płazy to prowadzona z dwóch różnych perspektyw powieść historyczna, której jednak daleko do tego, co nauczyliśmy się ostatnio nazywać „polską prozą rozdrapywania ran”. Ta wciągająca i humorystyczna opowieść przypomina raczej poznańską epopeję, przy czym historię traktuje się tu śmiertelnie poważnie.
„Skończone. Nic mi się nie śni. I nikt” – tymi słowami Wojciech Tochman zamykał swoje najważniejsze reportaże o Rwandzie czy Bośni. Jednak historia o realiach wojny w Ukrainie nie pozwala na taką kropkę. „Delfiny i Belzebub” to pierwsza książka w dorobku reportera, która „wcale się nie kończy”, bo jej bohaterowie – ludzie i zwierzęta – wciąż są pod ostrzałem, a ich cierpienie trwa każdego dnia.
Słowem, które na długo pozostało ze mną po lekturze, jest „uważność” – uświadomienie sobie, że w każdej nie-decyzji zawierają się faktyczne wybory, które kształtują nasze widzenie świata.
Żadan nie opowiada o wojnie jako o wydarzeniu historycznym czy militarnym. Wojna w „Arabeskach” jest stanem istnienia – czymś, co przenika każdą relację, każde wspomnienie i każdy gest.
Połączenie tych historii w jeden zbiór daje możliwość, by uważniej przyjrzeć się ważnej sprawie: co tak naprawdę ludzie dla siebie nawzajem znaczą?
I te ryby. Są wszędzie – w języku, przestrzeni, w ciałach bohaterów i ich gestach, w sposobie patrzenia i myślenia. Ich zapach i faktura zdają się przenikać strony książki. Są źródłem i centrum życia, a jednocześnie ciężarem i klątwą.
Debiut eseistyczny Antoniny Tosiek, poetki, literaturoznawczyni i badaczki dwudziestowiecznej diarystyki ludowej, to owoc imponującej pracy, która objęła ponad osiemset rękopisów nadsyłanych w latach 1933-95 na konkursy pamiętnikarskie dla mieszkańców wsi. Według szacunków autorki, mogło wziąć w nich udział nawet dziewięćdziesiąt tysięcy kobiet.
„Postanowiłam porzucić całość i odkrywać znane szczegóły”. Wit Szostak w „Suchych strugach” tańczy w parze ze wspomnieniami, obracając melancholię i robiąc piruety z istotą opowieści
„Są urodziny, a to oznacza, że ciasto należy podpalić, świeczkę zaś zdmuchnąć”, pomyśleć życzenie (uwaga, bo jeszcze się spełni!), przyjąć brawa i wysłuchać trzeci raz kakofonicznego „Sto lat, sto lat, niech żyje, żyje nam”. Sęk w tym, że to nie ta historia – przyozdobiona girlandami, owinięta złotymi serpentynami czy ociekająca deszczem brokatowego konfetti. „Urodziny” Weroniki Murek to opowieść-odwrotka, w której nic nie jest takie, jakie może się wydawać na pierwszy rzut oka.
„Monolok” to dzieło pozornie proste, lecz w istocie głęboko filozoficzne. Sołtys tworzy tekst, który nie tylko opowiada o świecie, ale również bada warunki jego istnienia w języku i pamięci.
Mikołaj Marcela zachęca do tego, aby nie bać się zmiany i słowa zaczynającego się na „r”. Choć brzmi groźnie, rewolucja nie oznacza gwałtownego przewrotu, lecz redefinicję sukcesu, pracy i odpoczynku
Autorka nie tylko bada teksty lektur z nowoczesnej perspektywy, ale również prezentuje krytykę samej oświaty.
Sam autor ostrzega, że lektura tej książki to akt podwyższonej szkodliwości społecznej – i słusznie, bo ryzyko jest przecież ścisłą esencją emancypacji. Po tytułowych „rozbieżnościach” najlepiej poruszać się właśnie tak: na szerokich oponach, które z impetem, jak i precyzją, wyznaczają nowe wektory w ciągłości literackiego dyskursu.
„Laszowanie” Macieja Dobosiewicza odważnie zdejmuje z chłopięcego dorastania iluzję niewinnej przygody
Jestem już matką, czy nadal tamtą bezradną córką? Moja prawdziwa twarz jest czysta, czy zaczyna się od makijażu? Jak uratować ciało i duszę?
Do „Strefy II” Karoliny Krasny dostajemy nieoczekiwane zaproszenie – lekturowe opracowanie w pełnej odsłonie (plan wydarzeń, problematyka i tak dalej). Pozornie prosta eksplikacja, zamienia się jednak w smakowity haczyk, który łapczywie łykamy. Tym aktywizującym chwytem Karolina Krasny wprowadza nas w kolejną genezyjską opowieść, w której świat znajduje się w nieustannym procesie „stawania się”, a bóg porzuca swoje dzieło i wiesza się na starej sośnie: „tak jak wiesza się zapaszek w samochodzie”.
Przez lata wszyscy oczekiwali westernizacji Europy Wschodniej, tymczasem zaszedł proces odwrotny: to Zachód upodobnił się do Wschodu. Rosyjska inwazja spowodowała również paradoksalne zacieśnienie relacji między tymi obszarami. Patrzenie tylko na Wschód, bez analizy tego co dzieje się dookoła, niewiele już nam daje.
„Kasperl i Margit” Macieja Płazy to prowadzona z dwóch różnych perspektyw powieść historyczna, której jednak daleko do tego, co nauczyliśmy się ostatnio nazywać „polską prozą rozdrapywania ran”. Ta wciągająca i humorystyczna opowieść przypomina raczej poznańską epopeję, przy czym historię traktuje się tu śmiertelnie poważnie.
„Skończone. Nic mi się nie śni. I nikt” – tymi słowami Wojciech Tochman zamykał swoje najważniejsze reportaże o Rwandzie czy Bośni. Jednak historia o realiach wojny w Ukrainie nie pozwala na taką kropkę. „Delfiny i Belzebub” to pierwsza książka w dorobku reportera, która „wcale się nie kończy”, bo jej bohaterowie – ludzie i zwierzęta – wciąż są pod ostrzałem, a ich cierpienie trwa każdego dnia.
Żadan nie opowiada o wojnie jako o wydarzeniu historycznym czy militarnym. Wojna w „Arabeskach” jest stanem istnienia – czymś, co przenika każdą relację, każde wspomnienie i każdy gest.